کد مطلب : 2230
تاریخ انتشار : جمعه ۱۳ مهر ۱۳۹۷ - ۹:۴۱
- بازدید

فوکایاما از کتاب تازه خود «هویت» می‌گوید

فوکایاما از کتاب تازه خود «هویت» می‌گوید
فوکویاما: در دهه گذشته محور سیاست در آمریکا و اروپا در حال تغییر بوده است. در قرن بیستم، مهمترین جدل‌ها در موضوعات اقتصادی پیرامون میزان دخالت دولت برای تامین عدالت از یکسو، در مقابل کم و کیف آزادی افراد و موسسات خصوصی از سوی دیگر بوده است. امروز، سیاست به طور فزاینده‌ای پیرامون مطالبات مرتبط با امر هویت متمرکز شده است. سیاستی همه‌گیر با مضمون طغیان پاپولیستی بر علیه امر جهانی شدن پدیدار گشته است، که بخشا بر پایه نتایچ نابرابر اقتصادی و بعد هم  تهدید هویت‌های ملی سنتی در پی سطح بالای مهاجرت به خاطر گلوبالیزاسیون بروز کرده است.؛

ايران امروز:برگردان: ترک اوغلی:گفتگوی مجله اکونومیست با فرانسیس فوکایاما در باره کتاب تازه وی به نام: هویت

تقریبا دو دهه پیش بود که فرانسیس فوکایاما مدعی پیروزی[نهایی] لیبرال دموکراسی شد [و آن را پایان تاریخ تعبیر نمود]. امروز اما وی شاهد آن است که بخش بزرگی از نظام لیبرال دموکراسی از طریق سیاست‌های مبتی بر «هویت‌» در حال تخریب است. موضوع کتاب تازه او نیز همین است.
هویت‌خواهی یا سیاست مبتنی بر هویت‌ وقتی بروز می‌کند که مردم بر اساس جنسیت، قومیت، نژاد یا مذهب و نه فاکتورهای عام‌تر، در پی تعیین موقعیت سیاسی خود در جامعه برمی‌آیند. گرچه این پدیده ابتدا در  جریان چپ چهره نمود، اما در راست نیرومندتر از کار درآمد و سوخت مبارزات انتخاباتی دونالد ترامپ در ایالات متحده آمریکا و خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا را تامین کرد.

اکونومیست: هویت همیشه بخشی از سیاست بوده است. چرا ناگهان همه جا اکنون این همه بحث در باره آن به راه افتاده است؟

فوکویاما: در دهه گذشته محور سیاست در آمریکا و اروپا در حال تغییر بوده است. در قرن بیستم، مهمترین جدل‌ها در موضوعات اقتصادی پیرامون میزان دخالت دولت برای تامین عدالت از یکسو، در مقابل کم و کیف آزادی افراد و موسسات خصوصی از سوی دیگر بوده است. امروز، سیاست به طور فزاینده‌ای پیرامون مطالبات مرتبط با امر هویت متمرکز شده است. سیاستی همه‌گیر با مضمون طغیان پاپولیستی بر علیه امر جهانی شدن پدیدار گشته است، که بخشا بر پایه نتایچ نابرابر اقتصادی و بعد هم  تهدید هویت‌های ملی سنتی در پی سطح بالای مهاجرت به خاطر گلوبالیزاسیون بروز کرده است.

طرفداران ترک اتحادیه اروپا در بریتانیا نتایج بد اقتصادی خروج از آن را به منظور حفظ هویت بریتانیایی خود می‌پذیرند. رژیم ملی‌گرای پاپولیست درمجارستان مشترکات بیشتری بین خود و روسیه پوتین  در مقایسه با آلمان لیبرال حس می‌کند که در گذشته تفاوت‌های ایدئولوژیکی آن را از اتحاد شوروی سابق جدا می‌کرد.

تعداد زیادی از رای دهندگان از میان طبقه کارگر که قبلا از احزاب چپ حمایت می‌کردند، اکنون از طغیان‌های پاپولیستی هویتی حمایت می‌کنند.

اکونومیست: گفته‌اید گسترش و اوج «مدل درمانی» مولد سیاست‌های هویتی مدرن بوده است. منظور شما چیست؟

فوکویاما: مفهوم مدرن هویت بر اعتماد به خود بنا شده و بر این نظر استوار است که «ما پتانسیل‌های نهفته‌ای داریم که توسط دیگران بی‌ارزش قلمداد می‌شود، و این امر به احساس خشم، مقاومت و حس نادیده گرفتن شدن منجر می‌شود».

تا اوسط قرن بیستم مردم به جای کشیش و سیاستمدار, برای درمان درونی خود به روانپزشک رجوع می‌کردند تا اتکا به نفس خود را افزایش دهند. این ماموریت درمانی در تمامی اجتماع از مدارس گرفته تا دانشگاه‌ها و بیمارستانها وجود داشت، و هزینه این خدمات اجتماعی توسط دولت تامین می‌شد. این پدیده همزمان شد با جنبش‌های اجتماعی عظیم دهه ۱۹۶۰ که به طور فزاینده‌ای شاهد اتکا به نفس پایین آنهایی  بود که به گروه‌های حاشیه رانده شده آفریقایی-آمریکایی، زنان، هم‌جنس‌گرایان زن و مرد و امثالهم،  ارتباط داشتند. مبارزه‌ای که ما امروز در مورد نژاد، جنسیت، جهت‌گیری جنسی و مسایل مشابه داریم بیشتر در مورد عدم احترام و غرور پایمال شده است تا منابع مادی.

اکونومیست:  آیا لیبرال دموکراسی که تمرکزش بر آزادی‌های فردی استوار است با سیاست‌های هویتی‌ای که متمرکز بر حقوق جمعی  از سوی دیگر است قابل انطباق است؟

فوکویاما: این بستگی به طبیعت گروه مورد سوال دارد. جنبش‌های استقلال‌طلبانه مشابه اسکاتلند،کبک، و کاتالونیا ممکن است به جدایی یک منطقه و ظهور حکومت‌های جدید منجر شود، اما حکومت‌های جدید احتمالا لیبرال دموکراسی مدافع حقوق فردی باشند. در چنین مواردی دموکراسی مورد تهدید نخواهد بود، اگر چه پروسه‌ای که منجر  به جدایی شد باید دموکراتیک باشد. از سوی دیگر برخی گروه‌های فرهنگی خود می‌توانند حقوق فردی را لگد مال کنند، مثل خانواده‌های مسلمان در غرب که دختران خود را مجبور به ازدواج با مردان غیردلخواه خود می‌کنند  و یا اجازه نمی‌دهند دخترانشان کار بکنند. در چنین مواردی از نظر من حق گروهی به ناحق، حق فردی را پایمال می‌کند. لیبرال دموکراسی‌ها چاره‌ای ندارند جز این که در کنار افراد در مقابل گروه بایستند، اگر حقیقتا به اصول خود صادق باشند.

اکونومیست: شما نوشتید که «هویت ملی مبتنی بر عقیده» باید مورد تاکید مجدد قرار گرفته و از آن در مقابل چپ و راست باید دفاع شود. آیا این نوع هویت ملی چیست ودر عمل به چه چیزی شباهت دارد؟

فوکویاما: این نوع هویت ملی مبتنی بر عقیده یا ایده است و نه بیولوژیکی. مثلا ویکتور اوربان می‌گوید هویت ملی مجارستانی‌ها مبتنی بر قومیت مجاری است. این یک هویت محدودکننده است که هیچ جایی برای شهروندانی که در مجارستان زندگی می‌کنند ولی از از قوم مجار نیستند، باقی نمی‌گذارد.

برعکس، فرانسه و ایالات متحده تا پایان قرن بیستم هویت مبتی بر آرمان‌های انسانی را توسعه دادند. در مثال فرانسه این ایده‌آل‌های آزادی، برابری و برادری است که از انقلاب فرانسه برآمده است. اگر کسی در فرانسه آنها را بپذیرد صرفنظر از قومیت و نژاد، شهروند فرانسه محسوب می‌شود. ایالات متحده آمریکا نیز همینگونه است که هویت آمریکایی بعد از جنگ داخلی در باور به اصول آزادیخواهی، برابری, حاکمیت قانون و وفاداری به قانون اساسی منعکس شده در بیانیه استقلال معنی می‌یابد.

به اعتقاد من، دموکراسی‌های لیبرال معاصر که به طور واقعی به جوامع چند فرهنگی تبدیل شده‌اند، باید به عنوان یک اصل دموکراتیک، در مقابل هویت ملی مبتنی بر خون و پیوندهای خونی مقاومت کنند.

اکونومیست: آیا سیاست‌های هویتی بخشی از رای‌دهندگان را از سیاست‌های پیشرو دور کرده است؟ و اگر چنین است، چگونه می‌توان آرای  آنها را بدون حل مشکل اقلیت‌ها، دوباره جلب شود؟

فوکویاما: هسته سخت حامیان ترامپ رای دهندگان  طبقه کارگر سفیدی بودند که حس می‌کردند حزب دموکرات به حزب اقلیت‌ها و زنان شاغل تبدیل شده که دیگر از دست‌دادن شغل و بیکاری کارگران برایشان دیگر اهمیتی ندارد.
همین را در باره رای دهندگان طبقه کارگر اروپا می‌توان گفت که صفوف نیروی چپ را به خاطر حمایتش از تنوع فرهنگی ترک کردند. جذب مجدد آنها بر اساس یک سیاست اقتصادی همه‌جانبه و نه براساس تنگ‌نظرانه جمعی از گروه‌های ذینفع کاملا امکان‌پذیر است.

نابرابری‌ها باید با سیاست‌های اجتماعی نظیر برنامه بهداشت و درمان اوباما که همه مردم را بی‌توجه به نژاد، جنسیت، و معلولیت و غیره ، به چالش کشیده شود. و این مهم است که اجازه داده نشود که میهن‌دوستی مدرن به مالکیت اختصاصی راست درآمده و یا اجازه داده شود همدلی و حمایت از پناهجویان تبدیل به بی‌حرمتی نسبت به آنان و عدم اجرای قوانین موجود مهاجرت شود.

* تاریخ این مصاحبه ۳۰ سپتامبر ۲۰۱۸ است. خلاصه کتاب وی در پایان این مصاحبه به خاطر طول کلام در این برگردان حذف شد.

برچسب ها :

ناموجود