کد مطلب : 2006
تاریخ انتشار : سه شنبه ۴ اردیبهشت ۱۳۹۷ - ۲۰:۲۳
- بازدید

گفتگوی اولکامیز با ستار سوقی در باره افکار و اشعار مختومقلی فراغی

گفتگوی اولکامیز با ستار سوقی در باره افکار و اشعار مختومقلی فراغی
ستار سوقی نامی آشنا و محبوب در ترکمن صحراست. شاعری سپید موی ، پخته و صاحب سبک که بیش از نیم قرناست که با دیوان مختومقلی فراغی همنشین، همدم و همنفس بوده و از آن اثر جاودانه بهره ها برده و تاثیر پذیرفته است.؛

ادامه مطلب...ولکامیز- ستار سوقی نامی آشنا و محبوب در ترکمن صحراست. شاعری سپید موی ، پخته و صاحب سبک که بیش از نیم قرناست که  با دیوان مختومقلی فراغی همنشین، همدم و همنفس بوده و از آن اثر جاودانه بهره ها برده و تاثیر پذیرفته است.
همچنان که در عرفان ابوالحسن خرقانی را شاگرد غایبانه بایزید بسطامی دانسته اند، از دیدگاه این قلم نیز در عالم شعر، ساوچی را  هم می توان شاگرد غایبانه فراغی به شمار آورد. بدین سان او همچون مریدی عاشقانه پای پیر و مرادش فراغی می نشیند و با اخلاص در مکتب او تلمذ می کند. به شیوه او شعر می سراید و سروده ایش رنگ و بوی او را دارد. چکامه هایش دلکش و پرمایه بوده که ورد زبان باخشی هاست. ساوچی را با فراغی پیوندی است عمیق و پایان ناپذیر.
به بهانه مراسم مختومقلی در جای جای تورکمن صحرا این دیار عزیز و دوست داشتنی با ستار سوقی نماد شعر و ادبیات ترکمن صحرا در زمانه معاصر گپ و گفتی صمیمی داشتیم . حرفهای این شاعر آق قلایی در باره فراغی و اشعار وافکارش دلنشین و پرمعناست. حرفهایی از جنس عشق و ارادت. سخنانی از نوع شناخت و معرفت. با ما همراه باشید :

س- استاد ، در آغاز چه سخنی با مخاطبان شعر و ادبیات دارید ؟ 
پ- شاعران از زمان فراغی تاکنون در شیوه های متفاوتی شعر سروده اند هر کدام درجای خود از عظمت واحترام خاصی در ببن جامعه ی تورکمن برخوردار بوده و هستند. اما مختومقلی از میان آنها سر بر افراشته و محبوبیت بسیار زیادی کسب کرده است .

س- چه عاملی مختومقلی را از دیگران متمایز می کند ؟

پ-به نظر بنده فراغی با زبان گویا وآشنای مردم شعر گفته و بیشتر از تمثیل ها واز سخن بزرگان وازپند و اندرز های ساخته ی قوم خود استفاده نموده و بیشتر از آیات قرآن کریممعانی قرآن را بصورت شعر و عامه پسند سروده است .

س- از هنر شاعری فراغی سخن بگویید ؟

پ- او با اشغارش در قلب مردم خود جا گرفته وماندگار شده است. فراغی به تمام معنی شاعر بودند،  شاعر الهامی از تبار مولانا ، حافظ ، سعدی . مختومقلی  فردوسی زبان تورکمن به حساب می آید.

س- چرا ؟

پ- چون زبان تورکمن را از جغتایی به گفتار امروزی سوق داده است

س-علت نامیرایی مختومقلی را در چه عواملی می دانید ؟ 
پ-در باره علت نامیرایی این شاعر بزرگ نیز می توان گفت صدها شعر نافذ این شاعر بصورت آیدئم ترانه یا سرود که هیچ کدام این کلمات معنی آیدئم را نمی دهد.

س- استاد  در این باره کمی بیشتر توضیح دهید ؟

پ- آیدیم به معنی آیدماق گفتن امر به معروف و نهی از منکر است که اغلب آیدئم های آن از ۲۸۰ سال تاکنون به روح وجان قوم تورکمن رسوخ کرده است  . همچنین استفاره از کلماتی که در شعر است که رستاخیزی در قلبها بوجود می آورد و هر دل نازکی را به گریه  وا می دارد.

 

س- فراغی به دنبال چه بود ؟

پ-او در جستجوی حق و حقانیت بوده است و با آرزوی بسیار تلخ وشیرین در رسالت انسانیت مردم و پاکی شجاعت مردانگی وجوانمردی هر آنچه که مرتبه ی والای انسان آرزوی او بوده و یکپارچکی حکومت واحد و تشکیل دولت برای اقوام خود بوده است.

س- کدام شعر مختومقلی برای شما تکان دهنده است ؟

پ-تمام بیت های ابن شاعر والا مقام تکان دهنده است ار همه مهمتر ودلسوزتر برای من :

ای یارانلار یاد ادینگ خایردعادا بیزنی/ یاران ما را در دعای خیر بیاد آرید .

و یا : مختوم قلی بگلیگیم یار جمالی قول اددی / جمال مستغنی یار قامت وقار وکبریائیم

را بنده ی خود ساخت .

س-پرفروغترین شعر مختومقلی از نظر شما ؟

پ-تمام شعر این شاعر پر فروغ است .

س- چرا ؟

پ-چون در سینه ی آن نورعشق است به مانند :
کونگول جوشا گلمز دیل هم سوزلمز / یورکده عشقدان بیر کوز هم بولماسا

یعنی: دل به خروش نمی آید و زبان به سخن. اگر آتش عشق در سر نباشد.

آنهم عشق پاک و عشق حق .

س-کدامیک اشعار مختومقلی انسان را به تفکر وا می دارد ؟

پ-اغلب شعرهایش انسان را به تفکر وامیدارد.

س- فلسفی ترین شعر کدام است ؟

پ- فلسفی ترین شعرش شعرهای عارفانه ی اوست که راجع به طبیعت وکائنات سروده است .

س-غامض ترین شعر مختومقلی ؟

شعر غامض به آنصورت ندارد که خارج از محتوا باشد

س-کدام شعر مختومقلی ما را به یاد قیامت و آخرت می اندازد ؟

پ-صدی هفتاد درصد شعر هایش انسان را به یاد آخرت وبه روز رستاخیز می برد.

س-کدامیک از اشعارش عاشقانه است ؟

شعر های مجاز دوران جوانی اش عاشقانه است .

س-مثلا ؟

پ-چون/ آیا دوندی / در باره ی معشوقه اش منگلی سروده است از این تیپ شعر هایش عشق مجاز را و زندگی را شکوفایی جوانی و دل دادگی به زندگی و شوریدگی را بیاد می آورد/
س-کدامیک از اشعار فراغی عارفانه است ؟

پ-شعرهایی چون :

مختومقلی اول مکاندا مکس ادوی / شیخ لار توردی یگیت لر دی رقص اددی

هر اشیادان یار جمالی عکس اددی / آب قایسی دیر حیات قایسی ببلمدیم

به تمام معنا عرفانی است.
س-استاد مفهوم این اشعار را بیان کنید ؟

پ-او می فرماید : مختوم قلی در آن مکان مکث کرد تآملی نمود و دید که پیران چون جوانان به رقص وپای کوبی مشغولند و در هر اشیائی جمال یار را می بینند که فرق هستی ونیستی را را از یاد برده اند ./

فراغی در این بیتش گوشه ای از عرفان عملی را تجربه کرده و از خود بی خود شده است. ازاین نوع شعر هایش بسیار است که ما همگی کل شعر های این شاعر شهیر را نخوانده ایم و نیافته ایم بسی از شعرهایش هنوز پنهان مانده است.

س- خواجه حافظ  در این باره چه می گوید ؟

پ-حافظ نیز می فرماید : اگر خیال شهوت از دماغت برون رود / شاهد بود هر آنچه بر وی نظر افکنی.

س-به نظر شما کدام شعر فراغی جهانی است ؟

پ-شعرمعروف ترکمنینگ با مطلع :

جیحون ببله بحر خازار آراسی / چول اوستوندن اوسر یلی تورکمنینگ

به انتخاب این حقیر شعر جهانی و سرود ملی شاید بهتر باشد.

س- چرا برتلس شرق شناس روسی ، مختومقلی را جام جم و جام جهان نما دانسته اند ؟

پ-چون از تمام جهات شعر سروده است. از یاد خدا و پیامبر و اولیا و امامان و چهار یار گرفته تا در باره کوه های سر به فلک کشیده و دریا واقیانوسها یا به اسبان تیزتک و سر کش تورکمن به چوپانان ودهقانان خلاصه به هر چیزی که به زبان بیاوری یک و دو بیت شعر سروده است. به نظر من او خود چون اقیانوسی است وسیع ، عمیق و فراوان از گوهرهای ناب.

س-استاد اگر جنابعالی در عالم خواب و رویا مختومقلی را ببینید به او چه می گویید و از او چه می خواهید ؟

پ-اما اگر مختومقلی را در خواب ببینم خواهم گفت به به حاکمان زمین عقل و انصاففراوان بده که مظلومان از جور وستم آزاد گردند دانایان را حاکم کن یا حاکمان را دانا .

س-بهترین نسخه مختومقلی کدام است ؟

پ-بهترین نسخه فعلا چاب نشده است دوستان کهنسال و ادیبان متعهد هرکدام نسخه ای بقلم خود کار کنند که خودم این فکر را در سر دارم گرچه پر درد سر است اگر عمری باقی باشد پایان کارم خواهد شد.

س-مختومقلی چقدر درافکار و اشعار شما تاثیر گذاشته است ؟

پ-هر بار که رجوع می کنم از شعر های عدالت خواهی اش لذت می برم و بر من تآثیر می گذارد.

س-امروزه با توجه به مشکلات عدیده ای که در جامعه مشاهده میی شود به کدام یک از اشعار مختومقلی بیشتر نیازمندیم ؟

پ-امروزبه اشعار عاطفی همچون : آدام زاد اهلینه آجی سوز اورمانگ / پاخئرا مسکینه عدالات یاغشی و همچنین به شعرهای اجتماعی که قسمت فراوان اشعار فراغی به آن اختصاص دارد نیازمندیم .

س-مهمترین پیام شاعر در ۲۸۵ مین سالروز تولدش چیست ؟

پ-مهمترین پیام شاعراصول دینداری و پایداری انسانیت وهمدوستی بشرخواهد بود.
س- کدامیک از اشعارتان را تقدیمش می کنی ؟

شعر بولایلئنگ را تقدیم می کنم که همه ی آرزوها و تعهدات بشری در آن هست .

س- استاد از اینکه وقت ارزشمندتان را در اختیار ما  قرار داده اید بی نهایت سپاسگزاریم

پ-من هم از شما  تشکر میکنم.

والسلام / لطیف ایزدی  /  ۴ اردیبهشت ۹۷

برچسب ها :

ناموجود